ường phía Nam mà Ðại Vương mới vào là con đường lớn, người ngựa đi được, song nếu dùng cây mà lấp thì hết vô. Con đường Bắc rất nhỏ, rất nhiều rắn rết, khí độc bốc lên cả ngày, trừ giờ mùi, thân và dậu mới vào được.
Ngoài 3 giờ này ai đi qua đều phải chết. Ðộng này lại có 4 con suối độc là suối Á Tuyền, ai uống vào sẽ bị câm ; suối Ðiện Tuyền, nước nóng như nước sôi ; suối Hắc Tuyền nước rất trong, song da thịt ngâm vào là bị đen hết ; suối Nhu Tuyền, lạnh như giá, uống vào mình mẩy sẽ mềm như bún. Những nơi này xưa kia chỉ có Phục Ba tướng quân là Mã Viện đến rồi chết đi, nay còn miếu thờ. Nếu Ðại Vương ở đây tôi sẽ cho lấp đường lớn ấy đi, Khổng Minh ắt phải qua phía Bắc, nhưng qua phía ấy quân sĩ sẽ chết hết .
Mạnh Hoạch cả mừng bèn nói :
-Hôm nay ta cỏ cho dung thân rồi ?
Từ đó Mạnh Hoạch cứ cả ngày cùng Mạnh Ưu và Ðóa Tử ăn nhậu không lo gì hết.

Còn Khổng Minh mấy ngày không thấy Hoạch đến bèn truyền nhổ trại xuong phía Nam.
Bỗng được tin Mạnh Hoạch đã rút vào trong động không chịu ra đánh .
Khổng Minh bèn hỏi Lữ Khải .
Lữ Khải thưa :
- Tôi nghe động ấy vẫn có lối vào, nhưng không to lắm !
Trương Huyền bèn thưa :
- Nay Mạnh hoạch đã thế cùng, đức tận, Thừa Tướng nên ban sư trở về .
Khổng Minh đáp :
- Nếu vậy thì trúng kế của Mạnh Hoạch rồi . Nói đoạn, truyền nhắm phía Nam kéo tới .
Vương Bình đi dò đường, thay phía Bắc có con đường nhỏ dẫn vào động Thốc Long thì cả mừng, bèn dẫn quân về báo cho Khổng Minh.
Ði giữa đường quân sĩ khát nước, xuống suối mà uống, bỗng tên nào tên nấy không nói được nữa.
Về đến trại Khổng Minh thất kinh, bèn đích thân đến xem thì thấy suối nước rất sâu, rất trong, nhưng không có chim chóc gì hết.
Khổng Minh trong lòng sinh nghi, bèn đưa mắt nhìn xa, thay ở chơn núi có một cái Miếu ,khi đến nơi thì thay Miếu thờ một pho tượng lớn, lại cổ một tấm bia đề : Hớn Phục Ba Tướng Quân Chi Miếu.
Khổng Minh bèn lạy tạ và khấn : tôi vâng lời Tiến đế đến để bình Nam, rồi sẽ chinh phạt Ngụy và Ngô, khai phục nhà Hớn, cúi xin tôn thần tưởng đến ơn nghĩa bổn triều, thông linh hiển thánh cứu ba quân . Vái xong, ra khỏi miếu thì thấy một ông già hình dung kỳ lạ .
Khổng Minh hỏi quí danh thì không nói mà chỉ thưa :
- Nơi đây nhiều khí độc, có bốn cái suối hễ uống vào nội trong mấy ngày ắt phải chết.
Khổng Minh than :
-Vậy Lão Trượng có kế chi chỉ dạy để vào được động Thốc Long ?
Ông già thưa :
- Chẳng lo chi. Nơi phía Tây có một hang núi tên Vạn An Khê, trong có một cao sĩ hiệu là Vạn An. Ðã hơn hai chục năm không hề bước ra khỏi chỗ ấy. Lại có con suối tên An Lạc Tuyền, nếu trúng độc uống nước ấy ắt lành. Lại có một thứ cỏ quí tên Cửu Diệp Vân Hương hễ ngậm một lá vào thì chướng khí tiêu tan. Tướng quân hãy mau đến đó. Nói xong ông già biến mất.
Khổng Minh thất kinh , bái tạ rồi về sắm lễ vật đến nơi Vạn An Khê.
Khi đến nơi thấy một căn nhà tranh có mùi thơm ngát, Khổng Minh cả mừng bèn bước tới gõ cửa .
Một tên tiểu đồng chạy ra hỏi.
Khổng Minh chưa kịp tỏ bày, thì có một người đội mũ tre , giày rơm, áo rộng, mặt xanh, râu vàng, bước ra mà hỏi :
- Có phải Hớn Thừa Tướng chăng ?
Khổng Minh thưa :
- Sao ngài biết tôi ?
Người ấy nói :
- Ta nghe Thừa Tướng đến đã lâu, lẽ nào không biết . Nói rồi mời vào trong.
Khổng Minh nói :
- Tôi lãnh lời thác cô của Tiên đế , có ý đến chinh phục Nam phương, chẳng dè Mạnh Hoạch trốn trong động. Quân sĩ uống nước mang bệnh, nên đến xin cao sĩ giúp đỡ .
Người ấy thưa :
- Lão phu là người ở san giả, can chi Thừa Tướng phải nhọc lòng, suối ấy ở phía sau này, hãy múc về mà uống.
Khổng Minh lại xin một mớ cỏ Cửu Diệp Vân Hương để phòng độc.
Ẩn sĩ nói :
- Muốn hái bao nhiêu tùy ý .
Khổng Minh bèn hỏi tên họ.
Ẩn sĩ thưa :
- Tôi tên Mạnh Tiệt, anh ruột của Mạnh Hoạch đây .
Khổng Minh sửng sốt.
Mạnh Tiệt nói :
- Tôi vốn kẻ ẩn sĩ, tánh không muốn can dự việc đời . Tôi giúp Thừa Tướng cũng coi như cứu người hoạn nạn .
Khổng Minh nghe nói rất kính phục, bèn tạ ơn mà lui ra.
Về đến trại, khiến quân đem nước suối cho kẻ bị câm uống, giây lát, tên nào cũng mửa chất độc ra rồi nói được như thường.
Khổng Minh lại truyền phát mỗi người một lá Cửu diệp Vân hương mà ngậm để phòng chướng khí.
Quân sĩ của Khổng Minh đã được an nhiên vô sự rồi thì cứ theo đường nhỏ ấy mà tiến vào trong động Thốc Long.
Man binh hay tin vào báo với Mạnh Hoạch.
Ðóa Tư nghe nói không tin, bèn cùng Mạnh Hoạch đi quan sát thì thấy binh Thục quả nhiên mạnh khoẻ an nhiên vô sự.
Ðóa Tư thay vậy rởn tóc gáy, nói với Mạnh Hoạch :
- Nếu vậy thì quân chúng nó quả có trời giúp chớ không sai .
Mạnh Hoạch nói :
- Vậy để hai anh em chúng tôi liều chết đánh với chúng một trận xem sao ?
Ðóa Tư nói :
- Nếu đại.vương bị bắt ắt vợ con tôi chúng cũng không tha, chi bằng vật ngựa trâu cho quân sĩ ăn thiệt no rồi xông trận. Nói xong, bèn bày tiệc rượu cho quân sĩ ăn uống no say, xảy có tin báo :
- Có động chúa là Dương Phong đem binh đến trợ chiến .
Mạnh Hoạch cả mừng bèn ra nghinh tiếp.
Dương Phong nói :
-Tôi có ba vạn binh mặc giáp sắt, rất tinh nhuệ, đũ cự với mấy mươi vạn binh Thục .
Ðóa Tư nói :
-Thiệt là phước cho Nam Man !
Dương Phong lại nói :
- Tôi còn có năm đứa con trai, võ nghệ siêu quần đến giúp đại vương .
Mạnh Hoạch thấy năm người con của Dương Phong mình cao bảy thước, vóc lớn ba vừng, thì trong lòng cả mừng, bèn khiến bày tiệc đải Dương Phong.
Ðang trong tiệc rượu, bỗng Dương Phong nạt lên một tiếng, năm đứa con của Phong áp đến bắt Mạnh Hoạch, Mạnh Uu và Ðóa Tư trói lại. 

Hồi 90

Dùng thú máy, sáu bận phá quân Man
Ðốt giáp mây, bẩy lần bắt Mạnh Hoạch
Mạnh Hoạch cả giận hét lên :
- Ta với ngươi người cùng một nước, ta cũng không hề thù oán ngươi. Sao ngươi lại phản ta như vậy ?
Dương Phong nói :
- Anh em con cháu ta thảy đều thọ ơn Thừa Tướng, ta không lấy chi đền đáp được. Vậy ngươi hãy đến đó, để ta đền ơn cho người . Sau đó, Man binh thảy đều bỏ chạy Dương Phong dẫn Mạnh Hoạch về nạp cho Khổng Minh.
Khổng Minh truyền cho vào.
Dương Phong quì móp mà thưa :
- Anh em, con cháu tôi dẫn Mạnh Hoạch, Mạnh Ưu và Ðóa Tư đến để cảm ơn Ngài .
Khổng Minh bèn trọng thưởng Dương Phong, rồi khiến dẫn Mạnh Hoạch vào mà rằng :
- Phen này ngươi đã chịu phục chưa ?
Mạnh Hoạch đáp :
- Chẳng qua người trong nước của ta nó phản để dâng công. Nay ngươi có giết thì giết, ta không phục !
Khổng Minh nói :
- Ngươi dụ ta vào chỗ không có nước uống. Lại có suối độc mà ta không sao cả. Sao ngươi chưa phục ?
Mạnh Hoạch đáp :
- Ta chưa phục lắm ! Phải như ngươi thả ta ra, ta sẽ giết hết đứa phản nghịch rồi về đóng binh tại Tam Giang. Ngươi dám đến đó bắt ta, ta mới phục .
Khổng Minh bèn khiến quân sĩ thả ba người ra.
Ðêm ấy Mạnh Hoạch thẳng về Ngân Khanh động, là nơi động rộng, núi cao, lại hiểm trở. Trong động có lập cung điện, lâu đài là chỗ Man vương đóng đô. Nơi này dân đông, lúa nhiều lại có mõ bạc nên gọi là Ngân Khanh san .
Khi về đến nơi, Mạnh Hoạch liền nhóm hết đẳng tộc và nói :
-Ta đã bị nhục nhiều phen, ta thề quyết báo thù. Vậy các người có kế chi chăng ?
Vừa dứt lời thì em vợ Hoạch là Ðái Lai động chúa thưa :
- Tôi xin tiến cử một người trừ nổi Khổng Minh .
Mạnh Hoạch hỏi :
- Ai vậy ?
Ðái Lai thưa :
- Nơi động Bắc Nạp có động chúa Mộc Lộc, Vốn bạn thân với tôi. Y có phép thần thông, biết hô phong hoán vũ, hóa ra sài lang, hổ báo. Nếu cho thỉnh đến giúp thì khó gì mà không trừ được Khổng Minh .
Mạnh Hoạch cả mừng, bèn viết thư giao Ðái Lai đi thỉnh. Lại sai Ðóa Tư thủ nơi Tam Giang.

Còn Khổng Minh kéo quân đến Tam Giang Thành, thảy đồng bằng núi non hiểm trở bèn sai Triệu vân và Ngụy Diên dẫn binh đến công thành. Khi đến bên thành thì quân trên thành bắn xuống như mưa.
Triệu Vân và Ngụy Diên nhắm thế không xong bèn về báo cho Khổng Minh.
Khổng Minh lên chỗ cao quan sát rồi truyền lui binh đóng trại.
Man binh thấy binh Thục lui thì cười cứ tưởng binh Thục sợ bỏ chạy.
Còn Khổng Minh truyền đóng chặt cửa trại không cho quân sĩ ra vô.
Qua ngày thứ tư.
Khổng Minh truyền lệnh :
-Mỗi quân sĩ phải có một báo đất đầy . Ðêm ấy, Khổng Minh kêu Ngụy Diên và Triệu Vân đến dặn dò, rồi truyền mở trại mà kéo quân đến. Khi đến nơi, Khổng Minh khiến quân mở bao trút đất dưới chân thành làm nên một con đường cao vút . Man quân ở trên thành tưởng binh Thục đã thua nên cứ ngủ kỹ không hay gì hết. Ðến chừng binh Thục ào vào thành mới hay, lấy cung ra bắn, nhưng binh Thục đã vào thành rồi, bắt sống Man binh vô kể . Còn Ðóa Tư cũng bị chết nơi loạn quân.
Khổng Minh lấy được Tam Giang Thành rồi bèn chiêu an binh sĩ, còn tàn binh chạy về báo tin Mạnh Hoạch.
Hoạch nghe tin chẳng lành thì buồn bả vô cùng.
Bỗng Chúc Dung Phu Nhơn, vợ Mạnh Hoạch thưa rằng :
- Làm gái thời loạn há không biết quên mình, báo đền nợ nước sao ?
Mạnh Hoạch nói :
- Phải chăng Phu nhơn có kế chi ?
Chúc Dung thưa :
- Thiếp có 6 ngọn phi đao, để ngày mai thiếp đánh giặc cho .
Mạnh Hoạch cả mừng cho phu nhơn xuất trận.
Chúc Dung vừa ra khỏi động, có một đạo binh đón đường cầm đầu là Trương Ngưng .
Ngưng thấy một người đàn bà lưng giắt 6 ngân phi đao, cỡi ngựa Xích Thố lông quăn. Trương Ngưng khen thầm bèn giục ngựa đến đánh. Ðánh chừng vài hiệp, Chúc Dung giả thua bỏ chạy, Trương Ngưng rượt theo, Chúc Dung liền lấy mũi phi đao phóng lại , Ngưng bị trúng nơi cánh tay té nhào. Man binh bắt trói dẫn về.
Mã Trung thấy vậy, xông tới nhưng bị Man binh dùng dây giật té.. bắt trói cùng với Trương Ngưng.
Mạnh Hoạch thấy vợ ra một trận mà bắt được hai Tướng Thục thì khâm phục vô cùng, bèn cùng vợ vui say hả hê.
Chúc Dung truyền chém hai Tướng đi .
Mạnh Hoạch can :
- Khổng Minh bắt ta nhiều lần nhưng không chém, nay ta lại chém Tướng của y . Vậy ta không bằng y sao ? Nói rồi truyền giam lại, chờ bắt được Khổng Minh sẽ chém một lượt.
Còn Khổng Minh khi nghe hai Tướng bị bắt thì cả giận liền kêu Mã Ðại, Triệu Vân, Ngụy Diên dặn dò mưu kế. Qua bữa sau Mạnh Hoạch được tin Triệu Vân đến khiêu chiến. Chúc Dung bèn ra trận nghinh địch. Ðánh được vài hiệp, Triệu Vân giả thua bỏ chạy, Chúc Dung không rượt theo, lại có Ngụy Diên kéo binh đến mắng chửi . ChúcDung nổi giận quay